Motorun
rölantide düzenli ve vuruntu yapmadan çalışabilmesi için 3 şey
gereklidir;
*Doğru hava
yakıt karışımı (soğuk motorda zengin hava yakıt karışımı olmalı)
*Rölanti
çalışması için yeterli motor devir hızı
*Yeterli ve
zamanında ateşleme
Her şeyden
önce akünün dolu olduğundan ve yeterli voltaj beslemesi yaptığından, elektrikli
donanımları besleyen elektrik hattındaki sigorta ve röle arızası olmadığından
emin olunmalıdır.
Motorun
soğukken çekişinin düşmesinin en temel sebebi; yakıt enjeksiyon sistemi veya
supap sistemi arızasıdır. Motor normal çalışma sıcaklığına gelene kadar zengin
hava-yakıt karışımıyla çalışmalı ve bu karışım hassas ve doğru olarak
ayarlanmalıdır.
Supap ayarı
bozulduğunda, motor soğukken çekişin düşmesi çok daha bariz şekilde
hissedilecektir.
Bir motor
arızasında ilk yapılması gereken işlem, iyi bir serviste aracı bilgisayarlı
arıza test cihazına bağlatıp, arıza hafızası kontrol edilmeli, motor
çalışırkenki parametreler okunmalıdır.
Bununla
birlikte motor arızasında ilk kontrol edilmesi gereken sistemler:
ateşleme
sistemi (bobinler-bujiler),
enjektörler,
supap
sistemi (supap ayarı, supap erimesi)
ve aşağıda
sıralanıp detaylandırılan parçalar-donanımlardır.
Çekiş
Düşüklüğü - Vuruntulu Motor Çalışması - Dalgalı Rölanti Arızalarının Sebepleri:
* Ateşleme
sisteminde arıza olması: Ateşleme bobinlerinin arızalı olması, bağlantı
kablolarının ve soketlerinin arızalı olması, bujilerin arızalı veya tırnak
aralıklarının arızalı olması, motorun vuruntulu-titreşimli ve güçsüz
çalışmasına, hızlanmada kesikliğe, yüksek yakıt tüketimine sebep olacaktır.
Motorda bir
silindirde ateşleme olmaması düzensiz rölantiye sebep olur, silindirlerde
düzenli ateşleme ve yanma olup olmadığı; “güç dengesi” testiyle anlaşılabilir,
bu işlem: direkt ateşlemeli motorlarda sırasıyla her bir silindire ait ateşleme
bobini soketinin sökülmesiyle veya, elektronik ateşlemeli motorlarda; ateşleme
bobininden gelen buji kablolarının buji kafalarından çekilmesiyle yapılır.
Çekimden sonra motor sarsılıyorsa: iyi, o silindirde yanma-ateşleme var;
çekimden sonra bir sarsıntı değişimi olmuyorsa: o silindirde ateşleme-yanma
olmuyor demektir.
Ateşleme
Bobini ve Arızası)
Buji
arızaları da düzensiz rölanti-düşük motor gücü-fazla yakıta sebep olur, daha
fazla bilgi için bakınız:
* MAP
sensörünün bozuk olması: Map (mutlak basınç sensörü) emme manifoldundaki
basıncı ölçerek, motor yükünü ve ne kadar yakıt püskürtülmesi gerektiğini
ECU’ye (motor kontrol ünitesine) bildiren sensördür. MAP sensörü arızalıysa motor düzensiz
çalışır, yakıt çok artar, çekiş düşer.
* MAF
sensörünün bozuk olması: MAF sensörü (hava kütle ölçer- debimetre), hava
filtresi ile emme manifoldu arasında bulunur ve motora emilen havanın miktarını
hesaplar, bu hava miktarına göre yakıt enjeksiyonu belirlenir. Bazı eski
modellerde MAF sensörü yoktur ama MAP sensörü vardır ve bu görevi yerine
getirir
* Oksijen
(lambda) sensörünün bozuk olması: Egzoz gazındaki oksijen miktarını ölçerek;
motorda yanan hava-yakıt karışımının ayarlanmasından ve düzenlenmesinden, bunun
sonucu olarak da egzoz emisyonlarının sınır değerler arasında kalmasından
sorumlu olan çok önemli bir sensördür. Motor ECU’sü; motorda hava-yakıt
yandıktan sonra, egzozdaki çıktıya lambda sensörüyle bakar (dışkı testi gibi),
çok mu hava gönderilmiş? Çok mu yakıt gönderilmiş? Ona göre ayarlayayım der.
İşte oksijen
sensörü bozuk olursa, yanlış bilgi gönderir ve ECU yanlış ayarlamalar yapar. Sonucunda
motor çekişi düşer, yakıt artar. Bazen oksijen sensörü arızalı değildir, fakat
motorda anormal çalışmalar ve anormal hava-yakıt karışımının yanması sorunları
meydana gelir, çekiş yine düşer, titreşimli-dalgalı rölanti olur, yakıt artar.
Bu durumda da oksijen sensörü arıza lambasını yakar; bu durumda problemin
neyden kaynaklandığının belirlenmesi gerekir.
*
Enjektörlerin bozuk –tıkalı olması, yakıt pompasının bozuk olması veya düşük
basınçlı yakıt göndermesi, yakıt filtresinin tıkalı olması gibi sebepler,
yakıtın yetersiz miktarda püskürtülmesine sebep olur, hava-yakıt karışımı
bozulur.
* Vakum
kaçağı: hava emiş hattında (emme manifoldu ve hava giriş borusu ve bağlı
hortumlar) kaçak yoldan motora havanın girmesi durumu. Bu durumda MAP sensörü
veya MAF (hava kütle ölçer- debimetre) sensörünün haberi olmadığı, ölçemediği
hava, yanma odasına giriyor ve hava-yakıt karışımını bozuyor demektir. MAP
ve/veya MAF sensörü, emilen havanın hesaplanmasından ve o hava miktarına göre
enjeksiyon miktarının belirlenebilmesinden sorumludur. Dalgalı rölanti ve çekiş
düşüklüğü görülebilir. Motor sıcakken ve
rölantide çalışıyorken arıza tamamen ortadan kalkıyor, sadece motor soğukkenki
rölantide arıza gözleniyorsa, vakum kaçağı ihtimali elenebilir, çünkü kaçak varsa motor sıcakken de çalışmayı
bozmalıdır.
* Hararet
müşürünün arızalı olması (soğutma suyu sıcaklık sensörü bozuk). Hava yakıt
karışımı ve buji ateşleme avansı, motorun sıcak veya soğuk olmasına göre
ayarlanıyor. Eğer motor su sıcaklık sensörü arızalıysa; motor soğukken sıcak
diyor veya sıcakken soğuk diye sinyal gönderiyorsa ECU’ye, bu durumda ECU
yanlış bir çalışma stratejisi izleyecek, motor tekleme-vuruntu yapacak, çekiş
düşecek ve yakıt artacak. Üstelik bu arıza motorun hararet yapmasına ve büyük
mekanik arızalara da sebep olabilir, çünkü radyatör fanının otomatik açılma
zamanı bu sensörün sinyaline göre belirleniyor.
* Gaz
kelebeğinin arızalı olması
* Su soğutma
sistemindeki termostatın bozuk olması yani motor soğukken bile açık pozisyonda
kalması, motorun geç ısınmasına sebep olur. Bu durumda motor uzun süre zengin
karışımla çalışmak zorunda kalır.
* Rölanti
valfinin(ISV) arızalı olması: Daha çok eski model araçlarda gaz pedalı ile gaz
kelebeği bağlantısı bir tel bağlantı ile sağlanır, bu araçlarda rölanti
devrindeyken sürücü gaz pedalına basmazken gaz kelebeği açıklığının
ayarlanabilmesi için bir elektrovalf veya elektrik motoru bulunur. Böylece
rölanti motor devrinin ayarlanabilmesi için gerekli olan hava miktarı
ayarlanmış olur. Bu parça bozuksa düzensiz rölanti ve soğuk motorun kesiklik
yapması problemi görülebilir.
Yeni nesil
araçlarda gaz teli yoktur, gaz pedalı konumu sensörle algılanır ve gaz kelebeği
açıklığı buna göre ayarlanır. Rölanti çalışmasında (gaz pedalına
basılmıyorken), ECU kumandasındaki elektrik motoru gaz kelebeğini açar – kısar.
Soğukken çok açar devri yükseltir, sıcakken kısar devri düşürür.
* Gaz
kelebeği konum (pozisyon) sensörü arızası. Bu sensörün arızalı olması
durumunda, Motor kontrol ünitesi (ECU), motorun rölantide mi değil mi olduğunu
anlayamaz. Örneğin gaz kelebeği kapalıyken yani rölanti modundayken,
sensör; kelebeğin açık olduğu şeklinde
yanlış bir sinyal gönderirse, ECU yanlış miktarda yakıt enjeksiyonu yaptırarak
motorun kötü çalışmasına (dalgalı rölanti veya stop etme) sebep olabilir.
* Kötü yakıt
kullanılması, yakıt kalitesinin düşük olması, benzinin içerisinde pislik-su vb.
olması
* EGR (Egzoz
gazı devirdaim) sistemi arızalı olabilir. EGR valfi bozulmuş olabilir, açık
pozisyonda sıkışıp kalmış olabilir.
* ECU (Electronic Control Unit), elektronik
kontrol ünitesi (motor kontrol ünitesi) arızalı olabilir. Motorun enjeksiyon ve
ateşleme sinyalleri, zamanlamaları ve ayarlamaları motor kontrol ünitesi
(ecu-ekü diye okunur) tarafından sağlanır, ecu arızalanırsa motor çalışması
bundan ciddi olarak etkilenir, ecu’nun değiştirilmesi gerekir.
Yorumlar
Yorum Gönder